“तुमची टेस्ट सुरु होतेय आत्ता,” टीचरने जाहीर केलं.
“मी आता जो शब्द सांगेन, तो तुम्ही वहीत लिहायचा. एका खाली एक शब्द लिहा. दोन शब्दांच्या मध्ये एक ओळ सोडा.
मी एक शब्द दोनदाच सांगणार आहे हं”
पहिल्या बाकावर बसलेल्या अमितकडे पाहून टीचर म्हणाली.
“पहिला शब्द आहे, Physics”
रजनीने आपल्या पेपरवर अक्षरं काढली – Fysics.
“पुढचा शब्द आहे, Biology”
रजनीनं लिहिलं – Biology.
अशा प्रकारे केमिस्ट्री, हिस्टरी, सोशल, इंडिपेंडंस, असे शब्द सांगत टीचरने यादी पुरी करत आणली.
“शेवटचा शब्द आहे, Pneumonia…Pneumonia.”
रजनीने आपल्या वहीत Neumonia असं लिहिलं तेव्हा तिच्या पेन्सिलचं टोक जवळजवळ मोडलंच.
तिला Neumonia चं स्पेलिंग अंधुक आठवत होतं, आणि आपण लिहिलेलं स्पेलिंग बरोबर आहे अशी तिला खात्री होती.
पाच मिनिटांनी बेल वाजली. तिने पेन्सिल आणि तुटलेलं शिशाचं टोक कंपासमध्ये कोंबलं. मूळचं लाल रंगाचं कंपास ठिकठिकाणी पेन्सिलचं शिसं लागून राखाडी बनलं होतं.
रजनीनं बॅग खांद्यावर टाकली, दुसर्या हातात लंच बॉक्स घेतला आणि ती गेटच्या दिशेनं चालू लागली.
गेटजवळ उभ्या रिक्षावाल्यानं तिच्याकडून ते घेवून रिक्षाच्या रिअर-व्ह्यू मिररच्या हँडलला अडकवलं. हँडलला आधीच लोंबकळणारृया लंच बॉक्सेसच्या गर्दीत रजनीचं लंच बॉक्स जावून विसावलं.
रिक्षावाल्याच्या पाठीमागचं रेलिंग पकडून रजनी रिक्षात चढली. तिच्या मैत्रिणींचा रिबिनी एक्स्चेंज कार्यक्रम रंगात आला होता. रजनीकडे आज बदलायला रिबीनच नव्हती. त्या दिवशी हट्टानं घेतलेला हेअर बँड तिने लावला होता, जो आता तिला मुळ्ळीच आवडत नव्हता. तिला आता पुन्हा रिबिनी हव्या होत्या. तिच्या मैत्रिणी आता एक्सचेंज करत होत्या तशा.
स्वत:शीच फुरंगटून ती कोणीशीच न बोलता शांत बसून राहिली.
घर आलं तशी तिनं झपाट्याने लंच बॉक्स घेतली आणि घराच्या दिशेनं धूम ठोकली.
तिचं घर पहिल्या मजल्यावर होतं.
सनराईज अपार्टमेंट त्या भागात नुकतंच बांधलं होतं. त्याच्या समोरच एक झोपडपट्टी होती.
मोलकरणीनं दरवाजा उघडून रजनीला आत घेतलं, तिचे मोजे काढले, आणि रजनीला बोर्नव्हिटा घातलेलं दूध प्यायला दिलं.
रजनीची आई बाल्कनीत तांदूळ निवडत बसली होती.
रजनीने स्कूल बॅग फेकली. तिचा आवडता ब्लॅक फ्रॉक घातला. तिला आता झोपडपट्टीच्या तोंडाशी असलेल्या दुकानातून रिबिनी आणायच्या होत्या.
मोलकरणीची मुलगी श्रृती रजनीची बेस्ट फ्रेंड. ती आपल्या वडिलांबरोबर जवळच्या धोबी घाटावर काम करायची.
दूधाचा ग्लास अर्धा ठेवून रजनीने धोबी घाटाच्या दिशेने धूम ठोकली.
तिच्या खिशात एक रुपया होता. या एक रुपयाची रिबीन श्रृती आपल्याला घेवून देईल अशी तिला खात्री होती. रजनी धोबीघाटावर पोहोचली तेव्हा एक मोठा टँकर तिथल्या हौदात पाणी ओतत होता. श्रृती ते दृश्य पाहत जवळ उभी होती.
पाण्याचे तुषार आसमंतात उडून धुकं धुकं झालं होतं. रजनीला ते दृश्य एकदम आवडलं. ती खुषीत श्रृतीच्या शेजारी जाउन उभी राहिली.
“मला रिबिनी घ्यायच्यात” ती श्रृतीला उद्देशून म्हणाली.
टँकरचं इंजिन आणि पाणी ओतल्याच्या आवाजात रजनीचा आवाज विरून गेला.
“मला काही ऐकू येत नाहीये” श्रृती म्हणाली.
रजनीने हाताची मूठ उघडली. त्यात रुपयाचं नाणं चमकत होतं.
श्रृतीला रिबीनीत रस नव्हता, तिचं सगळं लक्ष नुकत्याच भरलेल्या हौदाकडे होतं.
२० फुट लांबी आणि २ फुट उंची असलेला पाण्याने भरलेला हौद. त्यात मनसोक्त पोहायची तिची इच्छा होती.
श्रृतीने हौदात उडी घेतली. रजनीलाही हाक मारली. रजनीलाही जावंसं वाटलं, पण एक अडचण होती.
तिने तिचा आवडता फ्रॉक घातला होता, तो खराब झाला असता.
तिने पाण्यात पाय बुडवून हौदाच्या कठड्यावर बसणं पसंत केलं. श्रृती हौदाच्या या टोकापासून त्या टोकापर्यंत मनसोक्त पोहू लागली.
अर्धा तास असं पोहल्यानंतर श्रृती हौदाच्या बाहेर आली. थंडीने अंग कुडकुडत होतं आणि ती मोठमोठ्याने हसत होती. संध्याकाळचे ७ वाजले होते. घरी जायची वेळ झाली.
पण, रजनीला रिबिनी घ्यायच्या होत्या. रिक्षातलं दृश्य तिच्या डोळ्यांसमोरुन हलायला तयार नव्हतं. तिला उद्या मैत्रिणींसोबत रिबीनींची अदलाबदल करायचीच होती.
रजनीने श्रृतीला आपल्याबरोबर रिबिन घ्यायला चलायचा आग्रह केला. दोघी दुकानात पोहोचल्या तेव्हा दुकानात चार-पाच गिर्हाईकं होती. रिबिन निवडण्यात रजनीने पाच मिनिट घालवले. दुकानदाराला पैसे देवून कुडकुडतच श्रृतीने रिबिन रजनीला दिली आणि दोघी आपापल्या घरी गेल्या.
घरी पोहोचताच श्रृतीने कपडे बदलले आणि जुनं ब्लँकेट पांघरून झोपून घेतलं.
दुसर्या दिवशी सकाळी रजनीची आई रजनीच्या केसांना नवी रिबिन बांधत होती तोच खालून वॉचमननं ओरडून सांगितलं की आज श्रृतीची आई कामाला येणार नाही.
“का येणार नाही?” रजनीच्या आईने ओरडून विचारलं.
“तिच्या मुलीला न्यूमोनिया झालाय” वॉचमननं सांगितलं.
“न्यूमोनिया? – “
रजनीने हळूच डोक्याच्या रिबीनीला स्पर्श केला. तिने स्कुल बॅग उचलली आणि रिक्षावाल्याची वाट पाहत ती खाली जावून थांबली तेव्हा तिच्या डोक्यात न्यूमोनियाचं स्पेलिंग घुमत होतं.
आपलं स्पेलिंग अचूक आहे, याची तिला खात्री होती.
(समाप्त)
(धीमांत पारेख यांच्या “न्यूमोनिया” या लघुकथेचे भाषांतर)
